~~Ülkemiz ile Belçika arasında 11 Nisan 2014 tarihinde Ankara’da imzalanan Sosyal Güvenlik AnlaÅŸması ve 2 Mart 2016 tarihinde yine Ankara’da imzalanan Sosyal Güvenlik AnlaÅŸmasının Uygulanmasına Ä°liÅŸkin Ä°dari AnlaÅŸma 1 Eylül 2018 tarihi itibariyle yürürlüÄŸe girmiÅŸtir.
AnlaÅŸma’nın yürürlüÄŸe girmesi ile 1966 tarihli eski Sosyal Güvenlik SözleÅŸmesi ve buna iliÅŸkin Ä°dari AnlaÅŸma yürürlükten kalkmış olup, 1966’dan bu yana geçen sürede, tüm dünyada olduÄŸu gibi ülkemizde ve Belçika’da da ortaya çıkan yeni ve farklı istihdam türlerinin sosyal güvenlik mevzuatında yarattığı deÄŸiÅŸiklikler her iki ülke vatandaÅŸlarının da menfaatlerini gözetecek ÅŸekilde yeni anlaÅŸmalara yansıtılmıştır.
Nitekim, vatandaÅŸlarımıza eski sözleÅŸme ile daha önce saÄŸlanmış olan haklar, yeni anlaÅŸma ile ya aynen muhafaza edilmiÅŸ ya da daha da geliÅŸtirilmiÅŸtir. Bu çerçevede, yeni Sosyal Güvenlik AnlaÅŸması ile getirilen belli baÅŸlı deÄŸiÅŸiklikler aÅŸağıda özetlenmiÅŸtir.
• Belçika’da kendi adına ve bağımsız olarak çalışan vatandaÅŸlarımız ile kamu idarelerinde çalışan vatandaÅŸlarımız da AnlaÅŸma kapsamına alınmış; ücretli çalışan vatandaÅŸlarımız gibi, Türkiye’de bulundukları sırada baÄŸlı oldukları kurum adına saÄŸlık yardımlarından yararlanmaları imkan saÄŸlanmıştır.
• Belçika’da yaÅŸayan vatandaÅŸlarımız ile bunların eÅŸ ve çocuklarının geçici olarak Türkiye’de bulundukları sırada, acil durumlarda, saÄŸlık yardımlarından yararlanma süreleri, kesintisiz olarak, 45 günden 90 güne çıkarılmıştır.
• VatandaÅŸlarımızın Türkiye’de yaÅŸayan çocuklarına yapılan aile yardımları (çocuk paraları) baremi yükseltilmiÅŸ ve statü ayrımı yapılmaksızın herkes için tek tip aile yardımları sistemine geçilmiÅŸtir.
• Emeklilik veya yaÅŸlılık ve ölüm aylıklarının hesaplanmasında, her iki ülke yetkili kurumlarının, gerekirse, Türkiye’de ve Belçika’da geçen sigortalılık sürelerini birlikte göz önünde bulundurmak suretiyle, sigortalının veya hak sahibinin lehine olan aylığı baÄŸlamaları kararlaÅŸtırılmıştır.
AnlaÅŸma’nın yürürlüÄŸe girmesinden dolayı vatandaÅŸlarımız tarafından bu aÅŸamada ayrıca yapılması gereken her hangi bir husus bulunmamaktadır.
Yeni AnlaÅŸma ile ilgili olarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik MüÅŸavirliÄŸimizce hazırlanan daha ayrıntılı bir not ekte sunulmuÅŸtur.
Saygı ile duyurulur.
************************************
~~TÜRKÄ°YE-BELÇÄ°KA SOSYAL GÜVENLÄ°K ANLAÅžMASI Ä°LE GETÄ°RÄ°LEN BELLÄ° BAÅžLI DEĞİŞİKLÄ°KLER
Türkiye-Belçika Sosyal Güvenlik AnlaÅŸması, 11 Nisan 2014 tarihinde Ankara’da imzalanmış olup, beÅŸ (5) bölüm ve 56 maddeden oluÅŸmaktadır.
AnlaÅŸma’nın uygulanmasına Ä°liÅŸkin Ä°dari AnlaÅŸma ise 2 Mart 2016 tarihinde yine Ankara’da imzalanmıştır.
Gerek AnlaÅŸma, gerek Ä°dari AnlaÅŸma, aynı anda ve 1 Eylül 2018 tarihinde yürürlüÄŸe girmiÅŸtir. AnlaÅŸma ve Ä°dari AnlaÅŸma’nın yürürlüÄŸe girmesi ile 4 Temmuz 1966 tarihli SözleÅŸme ve buna baÄŸlı Ä°dari AnlaÅŸma yürürlükten kalkmıştır.
AnlaÅŸmanın amacı, Belçika’da çalışan vatandaÅŸlarımızın sosyal güvenlik haklarından Belçika vatandaÅŸları ile eÅŸit koÅŸullarda yararlanmalarını saÄŸlamak ve geliÅŸtirmektir.
1966 tarihli SözleÅŸme’nin imzalanmasından itibaren geçen elli yıllık süre zarfında, tüm dünyada olduÄŸu gibi hem ülkemizde hem de Belçika’da yeni ve farklı istihdam türleri ortaya çıkmış; buna baÄŸlı olarak sosyal güvenlik mevzuatında her iki ülkede de önemli deÄŸiÅŸiklikler yapılmıştır. Nitekim 1966 tarihli SözleÅŸme, 1981 ve 1996 yıllarında, iki defa gözden geçirilmiÅŸ ve toplam 27 maddesi ya kısmen; ya büsbütün deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ ya da tamamen iptal edilmiÅŸtir. Eski Ä°dari AnlaÅŸma’nın ise, yine aynı ÅŸekilde, 42 maddesi deÄŸiÅŸikliÄŸe uÄŸramıştır.
Yeni AnlaÅŸma, bütün bu geliÅŸmeler ve daha sürdürülebilir bir anlayış çerçevesinde hazırlanarak imzalanmıştır.
Bu kapsamda, sosyal güvenlik yardımlarına hak kazanmak için vatandaÅŸlarımızın Türkiye’de ve Belçika’da geçen hizmet sürelerinin birleÅŸtirilmesi; Türkiye’de ikamet eden aile bireylerinin saÄŸlık yardımlarından yararlanması; aylık veya gelir almakta iken ikametini Türkiye’ye nakledenlerin aylık ve gelirlerinin, herhangi bir kesintiye, indirime veya iptale uÄŸramadan Türkiye’de de ödenmesi; her iki akit ülke yetkili makamlarının ve kurumlarının sosyal güvenlik alanında birbirlerine her türlü yardımı yapması ve gereken kolaylığı göstermesi; kiÅŸisel bilgilerin gizlenmesi ve verilerin korunması gibi eski SözleÅŸme ile saÄŸlanmış olan prensipler, ya aynen muhafaza edilmek yada daha da geliÅŸtirilmek suretiyle yeni AnlaÅŸma ile de güvence altına alınmıştır.
AnlaÅŸma ile getirilen belli baÅŸlı deÄŸiÅŸiklikler ise aÅŸağıda özetlenmiÅŸtir:
 Eski SözleÅŸme, ülkemiz mevzuatı açısından saÄŸlık yardımlarından faydalanmada sadece 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a maddesinde belirtilen ücretli çalışanları kapsamakta iken AnlaÅŸma ile hem bağımsız çalışanlar (4/1-b) yani eski adıyla BaÄŸ-Kurlular ve hem de memurlar (4/1-c) kapsama alınmıştır.
 VatandaÅŸlarımızın Türkiye’de geçici ikamet (bulunma) esnasında, acil durumlarda, saÄŸlık yardımlarından faydalanma süresi hem 45 günden 90 güne (üç ay) çıkarılmış; hem de bağımsız çalışanlar ve memur statüsünde olanlar da bu uygulamaya dahil edilmiÅŸtir.
 VatandaÅŸlarımızın Türkiye’de ikamet eden çocukları için aile yardımlarından (çocuk paraları) faydalanacak çocuk sayısı yine 4 çocukla sınırlandırılmıştır. Ancak, yardımlardan yararlanma yaşı 14’ten 18’e uzatılmış; eÄŸitime devam halinde yine 25 yaşına kadar yararlanma uygulaması muhafaza edilmiÅŸtir. Aynı ÅŸekilde, aile yardımları (çocuk paraları) baremi yeniden belirlenmiÅŸ; meslek veya iÅŸ kolu ayırımı yapmaksızın herkes için tek tip uygulamaya geçilmiÅŸtir.
 Bir yardımın doÄŸması, sürdürülmesi veya iyileÅŸtirilmesi için üçüncü bir akit ülkede geçen hizmet sürelerinin, çakışmamak kaydıyla, birleÅŸtirilmesi saÄŸlanmış; aynı ÅŸekilde, her iki akit ülke sigorta kurumlarınca ödenmekte olan veya ödenecek olan malullük, iÅŸ kazaları ve meslek hastalıkları ile emeklilik veya yaÅŸlılık ve ölüm nakdi yardımlarının, hastalık ve analık hariç, üçüncü ülkede de ödenmesi imkanı getirilmiÅŸtir.
 Taşımacılık sektöründe çalışanlar, AnlaÅŸma’da, kara, hava, deniz ve demiryolları olarak ayrı ayrı belirtilmiÅŸtir. Ayrıca, bu sektörde bağımsız çalışanlar da AnlaÅŸma’ya dahil edilmiÅŸ; 2006 tarihli ve 186 sayılı ILO SözleÅŸmesine atıfta bulunulmuÅŸtur.
 Eski SözleÅŸme’de, Türkiye’de veya Belçika’da geçici görevlendirme süresi 24 ay ile sınırlandırılmış ve bunun istisnai olarak bir süre daha uzatılabileceÄŸi belirtilirken, AnlaÅŸma ile 24 ayı ilk aÅŸamada; 36 ayı da uzatma aÅŸamasında olmak üzere geçici görev süresi azami beÅŸ (5) yıl ile sınırlandırılmıştır. Ayrıca, üçüncü bir ülkeye geçici olarak gönderilen bir kiÅŸinin, buradan da diÄŸer akit ülkesine geçici olarak gönderilebilmesine de imkan tanınmıştır.
 AnlaÅŸma kapsamında kullanılacak formülerler (30 farklı formüler) “TB” veya “BT” olarak deÄŸil, “TR-BE” veya “BE-TR” olarak kodlanmıştır.
 SaÄŸlık harcamalarına iliÅŸkin kurumlar arası hesaplaÅŸmada ödemelerin, “götürü” tutar üzerinden deÄŸil “fiili” tutar üzerinden yapılması kararlaÅŸtırılmıştır.
 Sosyal güvenlik yardımları ve primlere iliÅŸkin sınır ötesi sahtecilikle birlikte mücadelede edilmesi hükme baÄŸlanmıştır.
 AnlaÅŸma’nın yürürlüÄŸe girmesi için öngörülen süre, bir aydan, üç aya; feshi için öngörülen süre ise 6 aydan, 12 aya çıkarılmıştır.
 AnlaÅŸma’da, eski SözleÅŸme’de yer alan “vatansız”, “mülteci” gibi tanımlara yer verilmemiÅŸ; buna karşılık “sigortalı”, “ülke” gibi yeni tanımlara yer verilmiÅŸtir.
 Eski SözleÅŸme’de madenlerde çalışanlarla ilgili özel hükümlere yer verilirken AnlaÅŸma’da, böyle bir ayrıma gidilmemiÅŸtir.
 Eski SözleÅŸme’de, cenaze yardımına iliÅŸkin hükümlere yer verilirken AnlaÅŸma’da yer verilmemiÅŸtir.
 Eski SözleÅŸme’de, iÅŸ kazasına uÄŸrayan veya meslek hastalığına tutulan kiÅŸilerin konsolosluklara bildirilmesi ve yine aynı ÅŸekilde, idari yardımlaÅŸma bakımından elçilik ve konsolosluklardan yardım talebinde bulunulmasına yer verilirken AnlaÅŸma’da böyle bir uygulamaya ihtiyaç duyulmamıştır.
Ayrıntılı bilgi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik MüÅŸavirliÄŸimize aÅŸağıda iletiÅŸim bilgilerinden ulaÅŸabilirsiniz.
AnlaÅŸma ve Ä°dari AnlaÅŸmanın Türkçe, Fransızca ve Flamanca metinlerine Resmi Gazete’nin sitesinden ulaÅŸmak mümkündür.
NOT:
Sosyal Güvenlik AnlaÅŸması, 28 Eylül 2017 tarihli ve 30194 sayılı Resmi Gazete ’de (mükerrer)
Ä°dari AnlaÅŸma ise 30 Kasım 2017 tarihli ve 30256 sayılı Resmi Gazete ’de (mükerrer)
yayımlanmıştır.
T.C. Brüksel BüyükelçiliÄŸi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik MüÅŸavirliÄŸi
Rue Montoyer 4, 1000 Bruxelles
bruksel@csgb.gov.tr
02/513.31.28
